Chính phủ ban hành Nghị định số 385/2026/NĐ-CP về kiểm soát thủ tục hành chính
Ngày 09/10/2026, Chính phủ ban hành Nghị định số 385/2026/NĐ-CP về kiểm soát thủ tục hành chính (TTHC). Nghị định quy định việc kiểm soát quá trình xây dựng, thực hiện, rà soát, đánh giá TTHC và quản lý Cơ sở dữ liệu quốc gia về TTHC.
Theo Nghị định, kiểm soát TTHC phải được thực hiện ngay từ khi đề xuất chính sách, soạn thảo văn bản quy phạm pháp luật và tiến hành thường xuyên trong quá trình tổ chức thực hiện. Các quy định phải bảo đảm đơn giản, minh bạch, dễ hiểu, dễ thực hiện, tiết kiệm thời gian và chi phí; gắn với chuyển đổi số, kết nối, chia sẻ, tái sử dụng dữ liệu và nguyên tắc chỉ cung cấp thông tin một lần. Một nội dung đáng chú ý là yêu cầu đánh giá khả năng thực hiện TTHC trên môi trường điện tử ngay trong quá trình xây dựng quy định. Đối với những thủ tục có khả năng tạo rào cản gia nhập thị trường, hạn chế cạnh tranh hoặc ảnh hưởng đến lợi ích công cộng, cơ quan chủ trì phải đánh giá tác động về bảo đảm cạnh tranh, quản lý rủi ro theo từng trường hợp được quy định.
Đặc biệt, Nghị định số 385/2026/NĐ-CP quy định kết quả được cung cấp bằng hình thức điện tử; trả bằng bản giấy khi cá nhân, tổ chức có yêu cầu hoặc pháp luật có quy định. Đồng thời, cho phép cá nhân, tổ chức từ chối thực hiện những yêu cầu không được quy định trong TTHC hoặc chưa được công khai theo quy định. Nghị định cũng xác định rõ trách nhiệm của cơ quan và người giải quyết hồ sơ. Các cơ quan thực hiện phải nêu rõ lý do bằng văn bản khi từ chối thực hiện hoặc yêu cầu bổ sung giấy tờ trong thời hạn giải quyết; không tự đặt ra thủ tục, hồ sơ, giấy tờ ngoài quy định pháp luật. Đồng thời, yêu cầu công chức, viên chức thông báo nội dung, lý do và hướng dẫn cụ thể, đầy đủ trong một lần để tổ chức, cá nhân bổ sung hồ sơ. Đối với việc xây dựng quy định, xác định TTHC chỉ được quy định sau khi đã đánh giá tác động và không thể thay thế bằng các biện pháp được liệt kê, như hậu kiểm, quản lý trên cơ sở rủi ro, tự công bố hoặc khai thác, sử dụng dữ liệu.
Nghị định yêu cầu đánh giá tác động về bảo đảm cạnh tranh đối với thủ tục có khả năng tạo rào cản gia nhập thị trường, hạn chế số lượng chủ thể hoặc tạo lợi thế cạnh tranh không bình đẳng. Các TTHC mới ban hành, sửa đổi, bổ sung hoặc bãi bỏ đều phải được công bố, công khai đầy đủ, chính xác, kịp thời. Cơ sở dữ liệu quốc gia về TTHC là nguồn thông tin chính thức, có giá trị pháp lý để làm căn cứ công khai và áp dụng thống nhất trên phạm vi toàn quốc; giao Bộ Tư pháp xây dựng, quản lý, vận hành Nền tảng số về kiểm soát TTHC. Nghị định cũng điều chỉnh TTHC nội bộ liên quan từ hai cơ quan hành chính nhà nước trở lên hoặc được ban hành để áp dụng chung cho các cơ quan hành chính nhà nước.
Trong giải quyết hồ sơ, cơ quan có thẩm quyền không được tự đặt thêm thủ tục, hồ sơ, giấy tờ ngoài quy định; phải nêu rõ lý do bằng văn bản khi từ chối thực hiện hoặc yêu cầu bổ sung giấy tờ. Kết quả giải quyết được cung cấp bằng hình thức điện tử; trả bản giấy khi tổ chức, cá nhân yêu cầu hoặc pháp luật có quy định. Việc rà soát, đánh giá TTHC phải dựa trên thông tin, dữ liệu và kết quả thực tiễn, lấy mức độ hài lòng, khả năng tiếp cận và chi phí tuân thủ của người dân, doanh nghiệp làm căn cứ đánh giá. Ưu tiên rà soát các thủ tục có nhiều hồ sơ, chi phí lớn, thời gian giải quyết kéo dài, nhiều phản ánh, kiến nghị, có khả năng liên thông, điện tử hóa hoặc không phát sinh hồ sơ trong 03 năm liên tiếp. Kết quả rà soát là cơ sở đề xuất đơn giản hóa, sửa đổi hoặc bãi bỏ những quy định không còn phù hợp.
Nghị định này có hiệu lực kể từ ngày 10/10/2026; các Nghị định số 63/2010/NĐ-CP, Nghị định số 48/2013/NĐ-CP và Nghị định số 92/2017/NĐ-CP hết hiệu lực thi hành./.
