Bổ sung diện người được trợ giúp pháp lý – Sự nhân văn của nhà nước

Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Trợ giúp pháp lý số 05/2026/QH16 ngày 23/4/2026 của Quốc hội ban hành đã có nhiều sửa đổi bổ sung một số điều của Luật Trợ giúp pháp lý số 11/2017/QH14 trong đó có sửa đổi, bổ sung Điều 7: “Người được trợ giúp pháp lý” qua đó mở rộng diện người được Trợ giúp pháp lý.

Cụ thể, theo đó, quy định về người được trợ giúp pháp lý (TGPL) trong Luật tiếp tục kế thừa 06 nhóm người của đang được quy định tại Luật TGPL năm 2017, sửa đổi 03 nhóm và bổ sung thêm 05 nhóm nhằm bảo đảm tốt hơn quyền được TGPL của những người dễ bị tổn thương trong xã hội. 

Bên cạnh đó, việc xác định diện người được TGPL cũng dựa trên các chính sách xã hội cơ bản ( ví dụ như chính sách giảm nghèo, hính sách ưu đãi người có công, chính sách dân tộc…) và điều kiện của đất nước, cụ thể như sau:

- 06 nhóm người được kế thừa hoàn toàn từ quy định hiện hành là:

+ Người thuộc hộ nghèo;

+ Người có công với cách mạng;

+ Trẻ em;

+ Người dân tộc thiểu số cư trú ở vùng có điều kiện kinh tế - xã hội đặc biệt khó khăn;

+ Người từ đủ 16 tuổi đến dưới 18 tuổi là người bị tố giác, người bị kiến nghị khởi tố, người bị giữ trong trường hợp khẩn cấp, người bị buộc tội, bị hại, người làm chứng, người chấp hành biện pháp xử lý chuyển hướng, phạm nhân theo quy định của Luật Tư pháp người chưa thành niên;

+ Nạn nhân, người đang trong quá trình xác định là nạn nhân của hành vi mua bán người và người dưới 18 tuổi đi cùng theo quy định của Luật Phòng, chống mua bán người.

- 03 nhóm người được kế thừa và mở rộng theo hướng được TGPL không phụ thuộc vào yếu tố khó khăn tài chính là:

+ Cha đẻ, mẹ đẻ, vợ, chồng, con của liệt sĩ và người có công nuôi liệt sĩ;

+ Người nhiễm chất độc da cam;

+ Người khuyết tật.

- 02 nhóm người không quy định điều kiện có khó khăn về tài chính mà gắn với điều kiện tài chính cụ thể của từng nhóm, là:

+ Người thuộc hộ cận nghèo;

+ Người được hưởng trợ cấp xã hội hằng tháng là người cao tuổi, người bị bạo lực trong vụ việc bạo lực gia đình, người nhiễm HIV.

- 05 nhóm người được bổ sung mới hoàn toàn là:

+ Người dân tộc thiểu số rất ít người;

+ Người lao động có thu nhập thấp là người bị buộc tội, bị hại;

+ Người có khó khăn đột xuất do gặp thiên tai hoặc hỏa hoạn được TGPL trong vụ việc liên quan trực tiếp đến khắc phục hậu quả xảy ra với họ bởi các sự kiện này;

+ Cá nhân bị thiệt hại mà không thuê người bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp theo quy định của Luật Trách nhiệm bồi thường của Nhà nước;

+ Người nước ngoài theo điều ước quốc tế mà nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam là thành viên có quy định được TGPL.

Ngoài ra, Luật TGPL bổ sung quy định "Người được TGPL khác theo quy định của pháp luật" nhằm tạo sự linh hoạt, bảo đảm khả năng bao quát các đối tượng được TGPL phát sinh trong tương lai.

Việc loại bỏ điều kiện “có khó khăn về tài chính” đối với một số nhóm đối tượng như người nhiễm chất độc da cam, người khuyết tật…; bổ sung thêm các nhóm đối tượng mới như người dân tộc thiểu số rất ít ngưởi, người lao động có thu nhập thấp…đã góp phần đưa quyền con người và quyền tiếp cận công lý của người dân được hiện thực hóa rõ rệt. Giờ đây TGPL đã trở thành dịch vụ công thiết yếu được Nhà nước đảm bảo nhằm bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp cho các nhóm đối tượng yếu thế trong xã hội. Việc mở rộng diện người được TGPL đã góp phần thúc đẩy sự tiến bộ của xã hội nói riêng và niềm tin của nhân dân vào các chính sách đường lối của Đảng vả Nhà nước nói chung.

Luật số 05/2026/QH16 được Quốc hội nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam khóa XVI, Kỳ họp thứ Nhất thông qua ngày 23/4/2026 vả có hiệu lực thi hành kể từ ngày 01/01/2027.